“GIEO QUẺ ĐẦU NĂM”

“Hình ảnh mang tính văn hóa rất phổ biến của ngày Tết là ông thầy bói mù trải chiếu ngồi trước sân chùa, đinh làng hay cổng chợ”… Xin mượn hình ảnh này để nhắc đến một tập tục truyền thống dân gian đa đi sâu vào nếp sống văn hóa Việt: xem bói đầu năm. Cùng với thời gian, tập tục cũng được "phát triển" cho hợp thời và trở nên rất đa dạng. Hình ảnh dân gian lên chùa xin xâm hay gieo quẻ bói đồng xu được thay thế bằng những hình thức khác. Nhưng tập tục vẫn ăn sâu vào đời sống: ngày xuân Tết đến, dân ta vẫn thích coi vận hạn may mắn trong năm tới ra sao. Đây cũng là một đề tài mà bà con đặc biệt chú ý, nên nhân dịp đầu xuân mới, VietSun Magazine xin đưa ra thọ giáo nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn để cùng độc giả tìm hiểu đôi chút về tập tục này. Nhưng xin được lưu ý rằng câu chuyện dưới đây giữa phóng viên VietSun Magazine và Nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn chỉ là một cuộc hội đàm không chuyên theo đề tài tìm hiểu về một tập tục trong văn hóa Việt Nam, không mang tính chất đề cao hay phê phán, lãnh hội và lựa chọn tùy theo mỗi độc giả.

VietSun Magazine (VS): Kính chào Chú Ngạn, chuyến lưu diễn ở Úc của Chú ra sao thưa Chú?

Nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn: Xin chào quý vị độc giả và chào cháu. Chuyến lưu diễn rất tốt và vui. Chú mới về và sẽ lại bay đi lưu diễn vòng quanh Âu Châu trong một vài ngày tới.

VS: Wow, hy vọng sang năm mới, Chú sẽ kể cho độc giả VietSun Magazine nghe những câu chuyện lý thú của cộng đồng người Việt ở khắp nơi Chú vừa tới lưu diễn. Còn bây giờ, chúng ta đang đứng trước thềm năm mới đón Xuân Kỷ Sửu nên kỳ này cháu xin mượn tựa đề "Gieo quẻ đầu năm" - tên của một vở hài kịch do Chú Ngạn sáng tác để làm đề tài. Xin Chú cho biết ý nghĩa của vở hài kịch đặc sắc này.

NV Nguyễn Ngọc Ngạn: “Xuân Tha Hương” là cuốn băng chủ đề Tết đầu tiên của Thúy Nga, thu hình tại Toronto. Đó cũng là cuốn Paris By Night có số bán kỷ lục từ trước đến nay, vượt xa tất cả mọi cuốn DVD khác. Tại sao băng Xuân bán chạy? Là vì nó đưa khán giả về với hình ảnh quê hương mà một trong những hình ảnh mang tính văn hóa rất phổ biến của ngày Tết là ông thầy bói mù trải chiếu ngồi trước sân chùa, đinh làng hay cổng chợ. Đó là cái ý mà chú hình dung ra để viết vở kịch “Gieo quẻ đầu năm”. Tuy vở kịch đơn giản chỉ có 2 vai là Hoài Linh và Phi Nhung, nhưng nhờ lời thoại ngộ nghĩnh, khai thác sự khác biệt ngôn ngữ Bắc Nam và cả mấy câu hát chầu văn lên đồng, nên tạo được sự lôi cuốn đặc biệt. Hoài Linh và Phi Nhung kể với chú, Tết năm đó khi ra Hà Nội biểu diễn, vào bất cứ quán ăn nào cũng thấy chiếu đi chiếu lại vở kịch này và khán giả bảo: “Năm nay ‘Nhà Nước’ cấm đốt pháo. Nhưng nhờ có vở kịch này, mọi người đều cười thay cho tiếng pháo.”

VS: Thưa Chú, không chỉ dừng lại ở hình ảnh truyền thống dân gian, trong cuộc sống ngày nay, người Việt cũng thích và muốn biết những dự đoán tiên tri trong năm mới cũng như trong tương lai, gọi nôm na là bói toán. Theo cháu biết hiện nay có rất nhiều hình thức bói toán, vậy theo Chú thì loại hình nào đáng chú ý hơn cả về tính chính xác tương đối nếu không dám nói là tuyệt đối?

NV Nguyễn Ngọc Ngạn: Để trả lời câu hỏi này của cháu, đáng lẽ chú phải viết nguyên một cuốn sách! Nhưng vì giới hạn của trang tạp chí, chú chỉ nói vắn tắt như sau:

Gần như bất cứ ai trong chúng ta cũng đều tin có số mệnh. Điều này thì khó cãi lại bởi không thể giải thích được tại sao giữa hàng triệu trẻ em nghèo khổ ở Việt Nam hay Kampuchia, lại có đứa được Angelina Jolie nhận làm con, bưng về Hollywood nuôi. Ngay trong cùng một gi đinh, anh chị em ruột với nhau, cũng có người sướng, người khổ, người đẹp, người xấu, người giỏi, người tầm thường… Nói chung, những gì vượt ra ngoài khả năng quyết định của con người thì chúng ta gọi là số mệnh, như Nguyễn Du đã viết:

“Gẫm hay muôn sự tại trời

Trời kia đa bắt làm người có thân

Bắt phong trần phải phong trần

Cho thanh cao mới được phần thanh cao”

Đó là thuyết định mệnh của truyện Kiều. Vì tin có số, cho nên con người mới tò mò, muốn biết trước cái số đó như thế nào. Từ đó mới nảy sinh ra các môn bói toán. Theo cách nhìn của chú, những môn nào dựa trên các yếu tố "thiên tạo" thì mức độ khả tín cao hơn. Chẳng hạn như tướng mạo, chỉ tay hay tử vi.

 Tướng diện mỗi người là do trời sinh, sửa sắc đẹp cũng vô ích, không cải được số.

 Chỉ tay cũng do trời sinh, không lấy dao vạch cho chỉ tay dài thêm được.

 Tử vi dựa vào 4 yếu tố: Năm, Tháng, Ngày, Giờ sinh. Nghĩa là cũng hoàn toàn do trời định, không ai lựa được ngày giờ sinh của mình.

Những môn bói toán khác như bói bài, xin xâm, phong thủy… cũng có thể đúng nhưng đúng là do trực giác của người coi chứ không dựa trên nền tảng vững chắc. Bởi bộ bài Tây có 52 lá là do người chế ra, thì người cũng có thể thêm bớt hay thay đổi dễ dàng. Ống xâm gồm 72 quẻ, người ta cũng có thể giảm bớt hoặc tăng thêm số quẻ.

Như vậy, theo ý riêng của Chú thì xem tướng, xem chỉ tay hoặc xem tử vi (hay tử bình) là những thứ có thể tin được với điều kiện phải có ông thầy giỏi và đứng đắn, không nói bừa để làm tiền. Trong mấy thứ này thì Tử Vi đoi hỏi nghiên cứu công phu nhất. Học giả Nguyễn Hiến Lê là người rất nặng óc khoa học, cũng đa viết hồi ký là ông chứng kiến nhiều lá số Tử Vi đúng một cách kỳ lạ. Ngày trước, Lê Quí Đôn được coi là bác học của nước ta, tuổi trẻ rất cứng đầu, thế mà rồi cũng cảm phục môn Tử Vi, lao vào nghiên cứu và viết sách truyền lại đến ngày nay. Mỗi người sinh ra, nếu nhớ đủ năm, tháng, ngày, giờ thì sẽ có một lá số Tử Vi trọn đời. Trên thực tế, Tử Vi không phải là bói toán mà là bản thông tin tổng quát về cuộc đời mình, với những vận hạn thăng trầm mình có thể biết trước.

VS: Vậy nếu một người không nhớ rõ giờ sinh hoặc ngày tháng năm sinh thì còn có cách nào để lấy được một lá số Tử Vi chính xác không, thưa Chú?

NV Nguyễn Ngọc Ngạn: Cháu đặt câu hỏi chi tiết quá, sợ rằng độc giả lại tưởng là chú sắp mở văn phòng coi Tử Vi! Kỳ thực, chú chỉ là người đọc nhiều và có cơ hội tiếp xúc nhiều, nên biết được cái gì thì chú nói cái đó. Nói cho vui nhân dịp Xuân về chứ chú không khuyến khích ai tin bất cứ môn bói toán nào. Chú bắt đầu đọc sách Tử Vi từ khi lên đại học, học môn Văn Minh Việt Nam. Đọc vì tò mò thôi chứ hoàn toàn không chủ tâm nghiên cứu. Theo chú biết thì nếu một người không nhớ ngày tháng năm và giờ sinh thì không thể coi Tử Vi được. Đành coi môn khác vậy. Các thầy Tử Vi thường có câu: “Hơn nhau một chút giờ sinh Mà mình mới được hiển vinh hơn người!” Như vậy đủ biết, nhớ sai giờ sinh là sai hẳn lá số của đời mình rồi. Ít ra phải nhớ được ngày, tháng, năm rồi nếu không chắc giờ sinh thì nhờ một ông thầy giỏi lấy ra vài lá số trong ngày sinh, dựa vào những dữ kiện đa xẩy ra trong đời mình để tìm ra giờ sinh. VS: Khi có được lá số Tử Vi rồi, có phải ai cũng có thể đọc được lá số này không thưa Chú? NV Nguyễn Ngọc Ngạn: Khi biết đủ 4 yếu tố là năm, tháng, ngày, giờ sinh thì ai cũng có thể lấy được lá số. Hiện nay nhiều người có software chấm số tử vi trên computer. Nhưng có lá số không quan trọng. Giải lá số mới quan trọng. Phải học nhiều, kiểm nghiệm nhiều và phải có trực giác nữa, chứ nếu không thì nhìn vào lá số toàn sao chi chít, chỉ thấy như một khu rừng!

VS: Tử Vi có thể cho biết chi tiết trong năm sắp tới không, thưa Chú?

NV Nguyễn Ngọc Ngạn: Tử Vi trước hết cho ta thấy số mệnh tổng quát cảu một đời người. Sau đó cho ta biết vận hạn của từng thời kỳ, từng năm tháng, thăng trầm như thế nào. Thí dụ: Đứa bé mới sinh ra, lấy số tử vi, ông thầy giỏi có thể biết được lớn lên nó sẽ làm nghề gì và cuộc sống tổng quát giàu nghèo ra sao.

VS: Trên thực tế, Chú đa từng trải nghiệm hoặc chứng kiến sự chính xác của Tử Vi hay chưa?

NV Nguyễn Ngọc Ngạn: Chú biết khá nhiều trường hợp tử vi đa ứng nghiệm đối với những người chú quen, ngay tại Toronto này. Nhưng chú không thể kể ra đây vì sẽ tốn quá nhiều giấy mực. Hơn thế nữa, những độc giả không biết chút gì về thuật ngữ tử vi sẽ ngơ ngác không hiểu gì cả. Riêng trường hợp bản thân chú thì chú thấy tử vi khá đúng. Chẳng hạn trong cung Mệnh của chú có các sao: Văn Xương, Văn Khúc, Hóa Khoa, và bộ tứ linh Long Phượng Hổ Cái. Đa số các sao đó đều liên quan đến văn chương và sân khấu, lại hợp với mạng Thủy của chú. Cho nên từ nhỏ, các thầy tử vi đã nói: Ông có chui ở trong rừng cũng có người lôi ra ánh sáng. Đó là cái định mệnh đa sắp đặt, không cần phải vận động gì cả! Sau cùng, chú kể thêm câu chuyện nhỏ này để cháu thấy được sự kỳ lạ của tử vi: Cách đây 27 năm, chú sang Paris cưới vợ. Nhạc phụ của chú là người rất giỏi tử vi, có tiếng từ trước 75 ở Sài Gòn. Nhạc sĩ Trần Chí Phúc (hồi mới sang chung với chú ở Vancouver, bây giờ ở San Jose) nhờ chú hỏi một câu duy nhất là: “Người Việt tha hương có ngày trở về Việt Nam hay không?” Lúc đó là năm 1982, người ta đang ùn ùn vượt biển và Việt Nam vẫn đang cắt đứt mọi liên lạc với thế giới bên ngoài, chẳng bao giờ người ra đi dám nghĩ tới ngày quay về cố hương. Chú đem câu đó ra hỏi nhạc phụ của chú thì ông quả quyết đáp:

 Sẽ về hết!... Là vì tất cả những lá số tôi xem, chỉ là những lá số “tha hương” chứ không phải là lá số vĩnh viễn “biệt xứ”!

Chú điện thoại về ngay, báo cho Trần Chí Phúc biết, mặc dù cả chú lẫn Phúc đều nghi hoặc. Mười năm sau, khi người ta ùn ùn về nước, Phúc mới điện thoại cho chú và nhắc lại chuyện cũ để bày tỏ sự cảm phục đối với môn tử vi và ông thầy tử vi. Trước khi tạm biệt độc giả, tôi xin được nhắc lại: Báo Xuân nào cũng có mục tử vi, hoặc Đông Phương hoặc Tây Phương. Gần như đó là một truyền thống không thể thiếu. Cũng vì truyền thống ấy, tạp chí VietSun gửi đến tôi một số câu hỏi về đề tài này vì nó thích hợp với câu chuyện đầu năm. Xin bạn đọc xem qua cho biết nhưng đừng vội vì tôi mà lao vào môn tử vi. Với tôi, môn này đáng tin nhưng không cần thiết trong đời sống. Vả lại, thầy tử vi giỏi ngày càng hiếm, đôi khi những lời giải đáp xấu làm mình lo mà kỳ thực chẳng có gì đáng lo. Hoặc những lời giải đáp tốt làm mình mừng mà thực ra chẳng có gì vui xẩy ra! Nói chung thì biết cũng được, không biết càng tốt! Cũng xin lưu ý độc giả là ở đây, tôi đang nói đến lá số tử vi cá nhân của mỗi người, dựa trên 4 yếu tố năm, tháng, ngày, giờ sinh chứ không phải tử vi tổng quát của 12 con giáp (Tý, Sưu, Dần, Mão v.v..) mà ngày nào qui độc giả cũng thấy đăng trên báo. Tử vi tổng quát trên báo thì mức độ chính xác dĩ nhiên rất thấp. Nếu chỉ lấy dân số Việt Nam thôi, hơn 80 triệu người chia cho 12 con giáp thì mỗi tuổi có hơn 666 ngàn người, chẳng lẽ họ giống nhau cả hay sao! Cho nên lá số cá nhân, tuy không thể tuyệt đối chính xác, nhưng mức độc khả tín chắc chắn vẫn cao hơn. Nói chuyện dông dài ngày Xuân như thế là nhiều rồi. Bây giờ xin mượn trang báo VietSun để kính chúc quí độc giả những điều tốt đẹp nhất trong năm mới.

VS: Xin cám ơn Nhà Văn Nguyễn Ngọc Ngạn rất nhiều đa chia sẻ những kiến thức đa được chú đọc và tìm hiểu từ bao năm qua. Kính chúc Chú và gia đinh một năm mới sức khỏe và bình an. Chuyên mục Câu Chuyện đời sống Việt với Nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn kỳ này xin được khép lại tại đây. Kính chúc quí độc giả một năm mới vạn sự như ý và xin đón đọc câu chuyện kỳ tới trên VietSun Magazine.

Thực hiện: MINH THÚY

VIETSUN MAGAZINE